Patriarcha Makary – „winorośl rzymskiego tronu”

 

 

 

Od redakcji:

 

Kontynuujemy publikację materiałów, poświęconych smutnej dacie jubileuszowej – 350. rocznicy Wielkiego Soboru Moskiewskiego lat 1666-1667.

 

***

W ostatnich latach coraz częściej zaczęto mówić o tym, że główni aktorzy tego Soboru byli w ten czy inny sposób powiązani z Watykanem. Niektórzy z nich, jak Metropolita Paisjusz Ligarides, byli tajnymi Katolikami, inni, jak mówią dzisiaj, byli „agentami wpływu”. Jak się okazało, jednym z nich był znany patriarcha Antiochii Makary. Witryna «Русская вера» („Russkaja Wiara”) dziś po raz pierwszy publikuje w języku rosyjskim list patriarchy Makarego, w którym ujawnia się charakter stosunku tego wschodniego hierarchy do Kościoła Katolickiego.

1477861086-3076patriarh_makariiy2_2

Patriarcha Paisjusz Aleksandryjski. Miniatura z «Титулярника» (pol.-„Tytularnika”)

 

Patriarcha Makary, który zajmował tron Antiochii w latach 1647 – 1672, był w Rosji dwukrotnie – w latach 1656-57 i 1666-67. Pierwsza podróż jest szczegółowo opisana w książce Pawła Aleppskiego (Podróż patriarchy Antiochii Makarego do Rosji w połowie XVII wieku, opisana przez jego syna, archidiakona Pawła Aleppskiego. M., 2005). Tu, między innymi, ujawniona została rola Makarego w przekleństwie „dwojepierstija” (ros.- двуперстия; czyli żegnania się dwoma palcami – A.L.) i anulowaniu ponownego chrztu Katolików. Po raz drugi Makary wraz z patriarchą Aleksandrii Paisjuszem przyjechał do Moskwy na Sobór, który obalił patriarchę Nikona i jednocześnie zatwierdził w najostrzejszych sformułowaniach jego reformę, wydał na staroobrzędowców anatemę i na ukaranie przez władzę świecką.

 

Oto co pisze Paweł Aleppski odnośnie „dwojepierstija” (ros.-двуперстия):

 

Po tym Nikon zaczął mówić o znaku krzyża, ponieważ Rosjanie nie żegnają się na podobieństwo nam złożonymi trzema palcami, lecz układają je podobnie jak biskup, kiedy błogosławi. Jednocześnie Nikon również powołał się na świadectwo naszego władyki patriarchy. O tej kwestii nasz nauczyciel jeszcze wcześniej mówił Nikonowi, że taki znak krzyża jest niedopuszczalny; i teraz publicznie za pośrednictwem tłumacza, powiedział, co następuje: „W Antiochii, a nie w innym miejscu, wierzący w Chrystusa (po raz pierwszy) zostali nazwani Chrześcijanami. Stamtąd rozprzestrzeniły się obrzędy. Ani w Aleksandrii, ani w Konstantynopolu, ani w Jerozolimie, ani na Synaju lub na górze Athos, ani nawet w Wołoszczyźnie i Mołdawii, ani na ziemi Kozaków nikt tak się nie żegna, ale wszystkimi trzema złączonymi palcami. (Podróż Antiocheńskiego …, s. 358)

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Patriarcha Antiochii Makary (początek XVII w. – 1672 r.), fot. G. Czistiakow

Historyk N.F. Kaptierew zebrał informacje o tym, że „dwojepierstije” istniało zarówno u Ukraińców jak i u Słowian południowych. Oto co on pisze na ten temat:

W 1602 roku w Wilnie została opublikowana książka pod tytułem: „O obrazach, o krzyżu, o chwale Bożej oraz o chwale i modlitwie do świętych i innych artykułach wiary, jedynie prawdziwych dla Cerkwi  Chrystusowej”. W tej książce, w rozdziale piątym, o znaku krzyża między innymi mówi się:

„Przez złączenie trzech palców razem, tj. dużego (kciuka) i małego oraz trzeciego, który jest obok małego, wyznaje się tajemnicę Trzech Boskich Osób: Ojca, Syna i Ducha Świętego, jednego Boga w trzech Osobach. Przez wyciągnięcie dwóch palców – wyższego i średniego pokazywana jest tajemnica samego Pana Boga naszego Jezusa Chrystusa, że jest doskonałym Bogiem i doskonałym był człowiekiem dla naszego zbawienia <…> O istnieniu „dwojepierstija” u innych narodów słowiańskich prawosławnych, oprócz właściwie ruskich, istnieją pewne pozytywne dane <… > w 1618 roku w Ugorcach została opublikowana książka zatytułowana ” Krótki Zbiór słów z Pisma Bożego z wyjaśnieniem treści przez Świętych Apostołów jedenastu artykułów Wiary Prawosławnej. Wydrukowano kosztem i nakładem czcigodnego Jego Miłości Aleksandra Szeptyckiego z Szeptyc, pracą i starannością kapłana-mnicha Pawła Domżywa i mnicha-diakona Sieliwiersta. W Ugorcach, w roku 1617, 30 dnia marca.” W tej książce, stanowiącej rodzaj krótkiego katechizmu, na pierwszej stronie jest artykuł „O znaku krzyża”, w którym nauczanie o złożeniu palców zostało opisane w następujący sposób: „Złożenie wielkiego palca z dwoma małymi oznacza Trójcę Świętą, pochylenie tego, który jest przy wielkim do średniego, oznacza dwie natury i istoty Chrystusa … „(N.F. Kaptierew. Patriarcha Nikon i jego przeciwnicy w dziele korygowania obrzędów cerkiewnych. Czas patriarchatu Iosifa (pol.-Józefa). Siergijew Posad, 1913. Rozdział IV. O książkowych sprawcach podczas patriarchatu Iosifa i pochodzeniu dwupierstija .

 

1477861336-5874patriarh_makariiy1

Co zaś się tyczy Katolików i ich ponownego chrztu, to ten sam Paweł z Aleppo świadczy o tym, że byli oni uznawani za „obcych w wierze”: z nimi „nie utrzymywano kontaktów, ponieważ uważano  obcego we wierze w najwyższym stopniu za nieczystego: żaden z ludu nie śmie wejść do mieszkania któregokolwiek z frankońskich kupców, aby kupić u niego cokolwiek, ale powinien iść do jego sklepu na rynku; ponieważ inaczej od razu zostanie schwytany ze słowami: „Wszedłeś, aby stać się Frankiem.” Natomiast gdy chodzi o stan kapłanów i mnichów, to nie maja oni prawa rozmawiać z kimkolwiek z Franków: istnieje na to ścisły zakaz” (Podróż Antiocheńskiego, s. 319). Pisał on też o tym, że podczas zdobycia Smoleńska i jego okolic, Katolicy (a także Żydzi i Ormianie), którzy nie chcieli być ochrzczeni w wierze prawosławnej, zostali uśmierceni. Jak wiadomo, w 1620 roku odbył się w Moskwie Sobór prowadzony przez patriarchę Filareta (Romanowa) , który potwierdził konieczność chrztu nie tylko Katolików i Unitów, ale także ukraińskich i białoruskich Prawosławnych – nie Unitów, ochrzczonych przez polewanie. Sobór przy tym powoływał się na wyrzucenie patriarchy Ignatija (pol.-Ignacego), który przyjął Marinę Mniszek z katolicyzmu poprzez namaszczenie olejem świętym, a także przedstawione przez patriarchę Jermogena (pol.-Hermogenesa) żądanie, aby polski królewicz Władysław, pretendent do tronu rosyjskiego, został ochrzczony w wierze prawosławnej.

(Oświadczenie Soboru w sprawie chrztu w 1621 roku).

 

Rolę patriarchy Makarego w zmianie postawy Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej do Katolików ujawnił w książce Paweł Aleppski:

 

„W niedzielę przed Wniebowstąpieniem nasz władyka, patriarcha został zaproszony przez patriarchę Nikona. Po odsłużeniu Obiedni w soborze, poszliśmy do pomieszczeń, gdzie tego dnia zwołał on Sobór. Jeszcze wcześniej zostało wysłane zaproszenie do wszystkich biskupów w kraju, w wyniku czego przybył metropolita Kazański. Powodem zwołania tego soboru była kwestia chrztu Polaków. Chodziło o to, że Moskale, jak już powiedzieliśmy, chrzcili ich, natomiast prawo tego zabraniało, z wyjątkiem czterech wyznań, które pojawiły się w naszych czasach: anglikanów, luteranów, kalwinów i pawlikanów, którzy są w istocie naśladowcami Pawła Samosackiego i liczą  trzydzieści wsi w okolicy Tyrnowa. Nasz nauczyciel zażądał, aby Moskale postępowali tak, jak jest napisane w ich prawie cerkiewnym. Wcześniej znaleźliśmy w pewnej starej księdze – rękopisie ze Świętej Góry w której to wszystko było dobrze wyjaśnione i nasz władyka patriarcha przepisał ten rozdział do osobnego zeszytu i umieścił swój podpis. Teraz on wiele razy sprzeczał się z biskupami i po wielu dyskusjach, chcąc nie chcąc, według świadectwa ich zasad, musieli oni uznać prawdę. Nasz władyka wręczył list o tym patriarsze Nikonowi; tamten przyłożył do niego swój podpis i oddał go carowi. Został on przetłumaczony na język rosyjski, wydrukowany i rozdany i zgodnie z nim wyszedł dekret carski, zabraniający chrzcić Polaków i wszystkich Franków, zwolenników papieża, ponieważ byli oni bliżsi nam, niż wszystkie inne wyznania. Tak zdecydowano i Sobór się zakończył.” (Podróż Antiocheńskiego …, s. 529-530).

 

Między dwoma wyjazdami Makarego do Moskwy został napisany poniższy list.

 

„Chwała Bogu zawsze. Makary, dzięki Łasce Boga Wszechmogącego Patriarcha Antiochii i całego Wschodu, Świętego Zgromadzenia, wspaniałego w cnotach. „Salam” naszego Pana i Boga, naszego Pana Jezusa Chrystusa, który wziął na siebie zbawienie naszych dusz i Łaska Ducha Świętego, zesłana na jego świętych uczniów, nieskazitelnych Świętych Apostołów w świętym Wieczerniku.

 

Niech ten boski świat i to błogosławieństwo zawsze zstępuje na dusze i ciała duchowych braci i ojców, czcigodnych kardynałów, przełożonych kapłanów, postawionych przez Boga i przywódców Świętego Zgromadzenia w Rzymie, matce Świętych Miast.

 

Niech błogosławi Pan Bóg ich i ich działania najdoskonalszymi niebiańskimi błogosławieństwami, ochroni ich i strzeże swoją silną ręką i zachowa ich od wszelkiego zła i nieszczęść niebieskich i ziemskich.

 

Niech daruje Pan Bóg tym drogim (ludziom) wszystko, o co modlimy się w naszych wieczornych i dziennych modlitwach i Świętych Liturgiach, za wstawiennictwem naszej Najczystszej Pani, zawsze Dziewicy Maryi, wielkiego Najpierwszego Apostoła Świętego Piotra i wszystkich świętych. Amen.

 

 

 

Oprócz tego, przede wszystkim donosimy do wiadomości Waszej Dobroci i Świętości nasze wielkie     pragnienie zobaczenia Was. Ponadto, jeśli pozwolicie, to informujemy o naszej pokorze, że dzięki Bogu i waszym modlitwom jesteśmy w dobrym zdrowiu. Na koniec, informujemy Was, że otrzymaliśmy Wasz list, zasługujący na szacunek i poważanie i który był dla nas wielką radością.

 

Dzięki tłumaczeniu naszych braci, Ojca Sylwestra Kapucyna i Ojca Ioanna Karmelity, zrozumieliśmy jego treść, dziękując Najwyższemu Stwórcy za Wasze dobre zdrowie i dziękujemy Waszej Miłości, że  zechcieliście nas ucieszyć tym listem, który jest dla nas wielką radością. Wspominacie w nim o tym, że zostaliście powiadomieni przez usta Konsula Piqueta o naszej wielkiej miłości do Stolicy Apostolskiej; o naszym staraniu się o świętą unię i dążenie do niej: unii Cerkwi Wschodniej z Kościołem Rzymskim. Tak, my podtrzymujemy nasze słowo i to wyznanie aż do ostatniego tchnienia naszego życia, jakże inaczej!

 

Być może dowiedzieliście się o naszej wielkiej miłości do waszych uczniów, braci Kapucynów i Karmelitów, o ich stałych odwiedzinach w naszej cerkwi i domach greckich wiernych, którym oni głoszą słowo i których nauczają. Cieszymy się z tego wszystkiego i oczekujemy tego w ciągu długiego     czasu w przyszłości.

 

Tak, prosimy Pana naszego Jezusa Chrystusa, źródło wszelkiego dobra i wszelkiej świętości o przełamanie muru, przeszkody wrogości, wzniesionej między nami a wami przez wroga wszelkiego dobra. W rzeczywistości, po tym podziale, sprawy Chrześcijan Cerkwi Wschodniej doznały upadku, aż do rozproszenia i ruiny. Zdajemy sobie sprawę z tego i wyznajemy to. Zawsze tak głosimy i pouczamy o tym nasze stado.

 

Wspomnieliście, że Kościół Rzymski – jest matką wszystkich wierzących, że ona kocha swoje dzieci – Greków, dla których zbudowała College (Świętego Atanazego w Rzymie) i że kocha Chrześcijan Wschodu, o których zawsze troszczy się, wysyłając kapłanów do ich oświecenia i edukacji. Rozumiemy to, bracia moi. Z tego powodu, błagamy naszego Stwórcę i naszego Pana Jezusa Chrystusa, Głowę Kościoła/Cerkwi Świętego, żeby On umocnił Kościół Rzymski, pomnożył jego wielkość, umocnił go do końca czasów i zachował naszego Pana i naszego Ojca, czcigodnego papieża, głowę Kościoła i naszą głowę nad wszystkimi, życząc, abyście byli zawsze chronieni od wszelkiego zła. Amen.

 

Bracia, prosimy nie zapominajcie o nas w swoich modlitwach, ponieważ mamy wiele trosk i obaw każdego dnia, zwłaszcza z powodu długów, odsetek i stałego upokarzania. Oto dlatego nie ma u nas ani spokoju, ani stabilności, jesteśmy niespokojni i smutni. Ponieważ Apostolski Kościół Rzymski, mocny i bogaty, składający niezliczone jałmużny, to prosimy go o pamiętaniu o nas, kiedy będzie okazywał wsparcie. W rzeczywistości, ponieważ dzieci zawsze mają w zwyczaju prosić o jedzenie swoją matkę, my też prosimy naszą matkę, aby pamiętała o nas w swoim miłosierdziu, jak mówi się w prawie świętym: Obowiązkiem bogatego kościoła/cerkwi – jest pomaganie ubogim kościołom / cerkwiom. Nie mamy prawa proponować tego Waszemu Bractwu, ale potrzeba i miłość zmusiły nas, aby zwrócić się do Was bez żadnych zahamowań.

 

Jeśli chodzi o Pana Konsula Barona, znajdującego się w Aleppo, to dziękujemy Wam za jego hojność, ponieważ był on dla nas bardzo pomocny i nadal pomaga nam swoim wsparciem, zwłaszcza w trudnych czasach. Tak, niech nagrodzi go nasz Pan Jezus Chrystus w Swoim Niebieskim Królestwie po wielu szczęśliwych dniach za jego wysiłki i hojność wobec nas.

 

My również dziękujemy za przepiękny kielich, który otrzymaliśmy. Niech Bóg błogosławi was i niech pomnaża waszą dobroć. Pragniemy, aby Wasza przychylność do nas, była kontynuowana przez drukowanie arabskich książek i wysyłanie ich do nas, ponieważ są one wielkim dobrem i zawsze niezapomnianym darem dla tych biednych kapłanów.

 

Zakończyliśmy niniejsze zwrócenie się do Waszej Dobroci. Łaska Pana naszego Jezusa Chrystusa niech zawsze będzie z wami. Amen. Amen. Z naszymi życzeniami.

 

Napisano 14 grudnia tysiąc sześćset sześćdziesiątego trzeciego roku po n. Ch. w chronionym przez Boga mieście Aleppo”.  

 

 

 

Tłumaczone ze źródeł angielskich:

 

Abdallah Raheb, «Conceptionof the Unioninthe Orthodox Patriarchateof Antioch (1622-1672)”, Beirut, 1981

Abdullah Raheb „Koncepcja Unii w Prawosławnym Patriarchacie Antiochii (1622-1672)”, Bejrut 1981

Chapter V The Patriarchate of Antioch on the Way to Catholization under Macarios III Zaim (1647–1672)

Rozdział V Patriarchat Antiocheński na drodze do katolizacji pod przewodnictwem Makarego III Zaimy (1647-1672)

 

Kirił Melamuda

 

Źródło:

 

Патриарх Макарий — «лоза римского престола»

http://ruvera.ru/articles/patriarh_makariiy_pismo

17 listopada 2016 roku

 

 

 

Tłumaczył Andrzej Leszczyński

8.12.2016 r.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Reklamy
Categories: ETYKA CERKIEWNA, PRAWOSŁAWIE, STRONA GŁÓWNA | Dodaj komentarz

Zobacz wpisy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

Stwórz darmową stronę albo bloga na WordPress.com.

%d blogerów lubi to: